Kanun Numarasi : 3194
Kabul Tarihi : 3/5/1985
Yayimlandigi R. Gazete: Tarih: 9/5/1985 Sayi: 18749
Yayimlandigi Düstur : Tertip: 5 Cilt: 24 Sayfa: 378

Madde 1 - Bu Kanun, yerlesme yerleri ile bu yerlerdeki yapilasmalarin; plan, fen, saglik ve çevre sartlarina uygun tesekkülünü saglamak amaciyla düzenlenmistir.

Madde 2 - Belediye ve mücavir alan sinirlari içinde ve disinda kalan yerlerde yapilacak planlar ile insa edilecek resmi ve özel bütün yapilar bu Kanun hükümlerine tabidir.

Madde 3 - Herhangi bir saha, her ölçekteki plan esaslarina, bulundugu bölgenin sartlarina ve yönetmelik hükümlerine aykiri maksatlar için kullanilamaz.

Madde 4 - 2634 sayili Turizmi Tesvik Kanunu, 2863 sayili Kültür ve Tabiat Varliklarini Koruma Kanunu, bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydi ile 2960 sayili Istanbul Bogaziçi Kanunu ve 3030 sayili Büyük Sehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkinda Kanun ile diger özel kanunlar ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykiri olmayan hükümleri uygulanir. Türk Silahli Kuvvetlerine ait harekat, egitim ve savunma amaçli yapilar için, bu Kanun hükümlerinden hangisinin ne sekilde uygulanacagi Milli Savunma Bakanligi ile Bayindirlik ve Iskan Bakanligi tarafindan müstereken belirlenir.

Madde 5 - Bu Kanunda geçen terimlerden bazilari asagida tanimlanmistir.
Nazim Imar Plani; varsa bölge veya çevre düzeni planlarina uygun olarak halihazir haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu islenmis olarak çizilen ve arazi parçalarinin; genel kullanis biçimlerini, baslica bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yogunluklarini, gerektiginde yapi yogunlugunu, çesitli yerlesme alanlarinin gelisme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulasim sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususlari göstermek ve uygulama imar planlarinin hazirlanmasina esas olmak üzere düzenlenen, detayli bir raporla açiklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandir.
Uygulama Imar Plani;tasdikli halihazir haritalar üzerine varsa kadastral durumu islenmis olarak nazim imar plani esaslarina göre çizilen ve çesitli bölgelerin "KANUNLAR, TEMMUZ 1989 (Ek - 4)" yapi adalarini, bunlarin yogunluk ve düzenini, yollari ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarina esas olacak uygulama etaplarini ve diger bilgileri ayrintilari ile gösteren plandir.
Yerlesme Alani; imar plani siniri içindeki yerlesik ve gelisme alanlarinin tümüdür.
Imar Adasi; imar planindaki esaslara göre meydana gelen adadir.
Imar Parseli; Imar adalari içerisindeki kadastro parsellerinin Imar Kanunu,
Imar Plani ve yönetmelik esaslarina göre düzenlenmis seklidir.
Kadastro Adasi; kadastro yapildigi zaman var olan adadir.
Kadastro Parseli; kadastro yapildigi zaman kadastro adalari içinde bulunan mülkiyeti tescilli parseldir.
Yapi; karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeralti ve yer-üstü insaati ile bunlarin ilave, degisiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesislerdir.
Bina; kendi basina kullanilabilen, üstü örtülü ve insanlarin içine girebilecekleri ve insanlarin oturma, çalisma, eglenme veya dinlenmelerine veya ibadet etmelerine yariyan, hayvanlarin ve esyalarin korunmasina yarayan yapilardir.
Ilgili idare; belediye ve mücavir alan sinirlari içinde belediye, disinda valiliktir.
Bakanlik; Bayindirlik ve Iskan Bakanligidir.
Mücavir Alan; imar mevzuati bakimindan belediyelerin kontrol ve mesuliyeti altina verilmis olan alanlardir.
Çevre düzeni plani;
Ülke ve bölge plan kararlarina uygun olarak konut, sanayi, tarim, turizm, ulasim gibi yerlesme ve arazi kullanilmasi kararlarini belirleyen plandir. (Ek:26/4/1989-3542/1 md.) Fen adamlari; yapi, elektrik tesisati, sihhi tesisat ve isitma, makine, harita-kadastro ve benzeri alanlarda mesleki ve teknik ögrenim veren en az lise dengi okullardan mezun olmus veya lise mezunu olup, bir ögretim yili süreyle bakanliklarin açmis oldugu kurslari basariyla tamamlamis olanlar ile 3308 sayili Çiraklik ve Meslek Egitimi Kanununa göre ustalik belgesine sahip olan elemanlardir.
Ayrica, bu Kanunda adi geçen diger tanimlar Bakanlikça hazirlanacak yönetmelikte tarif edilir.

Madde 6 - Planlar, kapsadiklari alan ve amaçlari açisindan; "Bölge Planlari" ve "Imar Planlari", imar planlari ise, "Nazim Imar Planlari" ve "Uygulama Imar Planlari" olarak hazirlanir. Uygulama imar planlari, gerektiginde etaplar halinde de yapilabilir.

Madde 7 - Halihazir harita ve imar planlarinin yapilmasinda asagida belirtilen hususlara uyulur.
a) Halihazir haritasi bulunmayan yerlesim yerlerinin halihazir haritalari belediyeler veya valiliklerce yapilir veya yaptirilir. Bu haritalarin tasdik mercii belediyeler ve valilikler olup tasdikli bir nüshasi Bakanliga, diger bir nüshasi da ilgili tapu dairesine gönderilir.
b) Son nüfus sayiminda, nüfusu 10.000'i asan yerlesmelerin imar planlarinin yaptirilmalari mecburidir. Son nüfus sayiminda nüfus 10.000'i asmayan yerlesmelerde, imar plani yapilmasinin gerekli olup olmadigina belediye meclisi karar verir. Mevcut imar planlari yürürlüktedir.
c) Mevcut planlarin yerlesmis nüfusa yetersiz olmasi durumunda veya yeni yerlesme alanlarinin acilen kullanmaya açilmasini temin için; belediyeler veya valiliklerce yapilacak mevzi imar planlarina veya imar plani olmayan yerlerde Bakanlikça hazirlanacak yönetmelik esaslarina göre uygulama yapilir. Haritalarin alinmasina veya imar planlarinin tatbikatina memur edilen vazifeliler, vazifelerini yaparlarken 2613 sayili Kadastro ve Tapu Tahriri Kanununun 7 nci maddesindeki selahiyeti haizdirler.

Madde 8 - Planlarin hazirlanmasinda ve yürürlüge konulmasinda asagida belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planlari; sosyo - ekonomik gelisme egilimlerini, yerlesmelerin gelisme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapilarin dagilimini belirlemek üzere hazirlanacak bölge planlarini, gerekli gördügü hallerde Devlet Planlama Teskilati yapar veya yaptirir.
b) Imar Planlari; Nazim Imar Plani ve Uygulama Imar Planindan meydana gelir. Mevcut ise bölge plani ve çevre düzeni plan kararlarina uygunlugu saglanarak, belediye sinirlari içinde kalan yerlerin nazim ve uygulama imar planlari ilgili belediyelerce yapilir veya yaptirilir. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüge girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye baskanliginca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylik ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye baskanliginca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planlari belediye meclisi onbes gün içinde inceleyerek kesin karara baglar.Belediye ve mücavir alan disinda kalan yerlerde yapilacak planlar valilik veya ilgilisince yapilir veya yaptirilir. Valilikçe uygun görüldügü takdirde onaylanarak yürürlüge girer. Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylik ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Itirazlar valilige yapilir, valilik itirazlari ve planlari onbes gün içerisinde inceleyerek kesin karara baglar. Onaylanmis planlarda yapilacak degisiklikler de yukaridaki usullere tabidir. Kesinlesen imar planlarinin bir kopyasi, Bakanliga gönderilir. Imar planlari alenidir. Bu aleniyeti saglamak ilgili idarelerin görevidir.Belediye Baskanligi ve mülki amirlikler, imar planinin tamamini veya bir kismini kopyalar veya kitapçiklar haline getirip çogaltarak tespit edilecek ücret karsiliginda isteyenlere verir.

Madde 9 - Bakanlik gerekli görülen hallerde, kamu yapilari ile ilgili imar plani ve degisikliklerinin, umumi hayata müessir afetler dolayisiyla veya toplu konut uygulamasi veya Gecekondu Kanununun uygulanmasi amaciyla yapilmasi gereken planlarin ve plan degisikliklerinin, birden fazla belediyeyi ilgilendiren metro-politen imar planlarinin veya içerisinden veya civarindan demiryolu veya karayolu geçen, hava meydani bulunan veya havayolu veya denizyolu baglantisi bulunan yerlerdeki imar ve yerlesme planlarinin tamamini veya bir kismini, ilgili belediyelere veya diger idarelere bu yolda bilgi vererek ve gerektiginde isbirligi saglayarak yapmaya, yaptirmaya, degistirmeye ve re'sen onaylamaya yetkilidir. (Ek:24/11/1994 - 4046/41 md.) Belediye hudutlari ve mücavir alanlar içerisinde bulunan ve özellestirme programina alinmis kuruluslara ait arsa ve arazilerin, ilgili kuruluslardan gerekli görüs, (Belediye) (1) alinarak Çevre Imar bütünlügünü bozmayacak (ek ibare: 3/4/1997 - 4232/4 md.) imar tadilatlari ve mevzi imar planlarinin ve buna uygun imar durumlarinin Basbakanlik Özellestirme Idaresi Baskanliginca hazirlanarak Özellestirme Yüksek Kurulunca onaylanmak suretiyle yürürlüge girer ve ilgili Belediyeler bu arsa ve arazilerin imar fonksiyonlarini 5 yil degistiremezler. (Ek ibare: 3/4/1997 - 4232/4 md.) ilgili belediyeler görüslerini onbes gün içinde bildirir.
Bir kamu hizmetinin görülmesi maksadi ile resmi bina ve tesisler için imar planlarinda yer ayrilmasi veya bu amaçla degisiklik yapilmasi gerektigi takdirde, Bakanlik, valilik kanali ile ilgili belediyeye talimat verebilir veya gerekirse imar planinin resmi bina ve tesislerle ilgili kismini re'sen yapar ve onaylar.

(1) Parantez içi hüküm; 3/4/1997 tarih ve 4232 sayili Kanunun 4 üncü maddesi ile metne islendigi sekilde degistirilmistir.

Bakanlik birden fazla belediyeyi ilgilendiren imar planlarinin hazirlanmasinda, kabul ve onaylanmasi safhasinda ortaya çikabilecek ihtilaflari halleder, gerektiginde re'sen onaylar. (Ek fikra : 20/6/1987 - 3394/7 md.; Iptal : Ana.Mah.26/9/1991 tarih ve E.1990/38, K. 1991/32 sayili Karari ile.) Kesinlesen planlar ilgili belediyelere ve valiliklere teblig edilir. Bu planlarin uygulanmasi mecburidir. Re'sen yapilan planlardaki degisiklikler de yukaridaki usullere tabidir.

Madde 10 - Belediyeler; imar planlarinin yürürlüge girmesinden en geç 3 ay içinde, bu plani tatbik etmek üzere 5 yillik imar programlarini hazirlarlar. Bes yillik imar programlarinin görüsülmesi sirasinda ilgili yatirimci kamu kuruluslarinin temsilcileri görüsleri esas alinmak üzere Meclis toplantisina katilir. Bu programlar, belediye meclisinde kabul edildikten sonra kesinlesir. Bu program içinde bulunan kamu kuruluslarina tahsis edilen alanlar, ilgili kamu kuruluslarina bildirilir. Bes yillik imar programlari sinirlari içinde kalan alanlardaki kamu hizmet tesislerine tahsis edilmis olan yerleri ilgili kamu kuruluslari, bu program süresi içinde kamulastirirlar. Bu amaçla gerekli ödenek, kamu kuruluslarinin yillik bütçelerine konulur. Imar programlarinda, umumi hizmetlere ayrilan yerler ile özel kanunlari geregince kisitlama konulan gayrimenkuller kamulastirilincaya veya umumi hizmetlerle ilgili projeler gerçeklestirilinceye kadar bu yerlerle ilgili olarak diger kanunlarla verilen haklar devam eder.

Madde 11 - Imar planlarinda; meydan, yol, park, yesil saha, otopark, toplu tasima istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrilmis yerlere rastlayan Vakiflar Genel Müdürlügüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenligi ile dogrudan dogruya ilgili Türk Silahli Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçli yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiligin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanliginin onayi ile belediye ve mücavir alan sinirlari içinde belediyeye; belediye ve mücavir alan hudutlari disinda özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydi terkin edilir. Ancak, bu yerlerin üzerinde bina bulundugu takdirde, arsasi hariç yalniz binanin halihazir kiymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedeli ve ödeme sekli taraflarca tespit olunur. Bu suretle maledilen arazi ve arsalar belediye veya özel idare tarafindan satilamaz ve baska bir maksat için kullanilamaz. Bu hususta tapu kütügünün beyanlar hanesine gerekli serh konur. Bu yerlerin kullanilis sekli, yeni bir imar planiyla degistirilip özel mülkiyete konu olabilecek hale getirildigi takdirde, bu yerler devir alinan idareye belediye veya özel idarece ayni usulle iade edilir. Buna aykiri davranisi sabit olan ilgililer sahsen sorumludur. Bu terkinler hiçbir sekilde resim, harç ve vergiye tabi degildir. (Degisik: 25/2/1998 - 4342/35 md.) Hazirlanan imar plani sinirlari içindeki kadastral yollar ile meydanlar, imar planinin onayi ile bu vasiflarini kendiliginden kaybederek, onaylanmis imar plani karari ile getirilen kullanma amacina konu ve tabi olurlar.

Madde 12 - Imar planlarinda gösterilen cephe hattindan önde bina yapilamaz. Herhangi bir arsanin cephe hattinin gerisinde kalan kismi, plan ve yönetmelik esaslarina uygun bina insaatina yetmiyorsa, bes yillik imar programi içinde olup olmadigina göre, 10 uncu maddede belirtilen müddetler içerisinde 18 inci madde hükümleri tatbik edilmedigi veya baska bir sekilde halline imkan bulunmadigi takdirde mal sahibinin yazili müracaati üzerine, bu arsanin tamami ilgili idarelerce kamulastirilir.

Madde 13 - Resmi yapilara, tesislere ve okul, cami, yol, meydan, otopark, yesil saha, çocuk bahçesi, pazar yeri, hal, mezbaha ve benzeri umumi hizmetlere ayrilan alanlarda insaata ve mevcut bina varsa esasli degisiklik ve ilaveler yapilmasina izin verilmez. Ancak imar programina alinincaya kadar mevcut kullanma sekli devam eder. Imar programina alinan alanlarda kamulastirma yapilincaya kadar emlak vergisi ödenmesi durdurulur. Kamulastirmanin yapilmasi halinde durdurma tarihi ile kamulastirma tarihi arasinda tahakkuk edecek olan emlak vergisi, kamulastirmayi yapan idare tarafindan ödenir. Birinci fikrada yazili yerlerin kamulastirma yapilmadan önce plan degisikligi ile kamulastirmayi gerektirmeyen bir maksada ayrilmasi halinde ise durdurma tarihinden itibaren geçen sürenin emlak vergisini mal sahibi öder. Ancak, parsel sahibi imar planlarinin tasdik tarihinden itibaren bes yil sonra müracaat ettiginde imar planlarinda meydana gelen degisikliklerden ve civarin özelliklerinden dolayi okul, cami ve otopark sahasi ve benzeri umumi hizmetlere ayrilan alanlardan ilgili kamu kurulusunca yapimindan vazgeçildigine dair görüs alindigi takdirde, tüm belirli çevredeki nüfus, yogunluk ve donatim dengesini yeniden irdeleyerek hazirlanacak yeni imar planina göre insaat yapilir. Bu Kanunun yayimi tarihinden önce yapilan imar planlarinda, bahsedilen bes yillik süre bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren geçerlidir. Onaylanmis imar planlarinda, birinci fikrada yazili yerlerdeki arsa ve arazilerin, bu Kanunda öngörülen düzenleme ortaklik payi orani üzerindeki miktarlarinin mal sahiplerince ilgili idarelere bedelsiz olarak terk edilmesi halinde bu terk islemlerinden ayrica emlak alim ve satim vergisi alinmaz.

Madde 14 - Belediye veya valilikler, imar planlarinin uygulanmasi sirasinda, bir gayrimenkulün tamamini kamulastirmadan o yerin muayyen saha, yükseklikte ve derinligindeki kismi üzerinde kamu yarari amaciyla irtifak hakki tesis edebilir. Belediyeler veya valilikler, mümkün olan yer ve hallerde mal sahibinin muvafakatiyle, bedelsiz irtifak hakki verme karsiliginda, bedelsiz irtifak hakki tesis edebilir.

Madde 15 - Imar planlarina göre yol, meydan, yesil saha, park ve otopark gibi umumi hizmetlere ayrilan yerlere rastlayan gayrimenkullerin bu kisimlarinin ifrazina veya tevhidine izin verilmez. Imar parselasyon plani tamamlanmis olan yerlerde yapilacak ifraz veya tevhidin bu planlara uygun olmasi sarttir. Imar planlarinda parsel cepheleri tayin edilmeyen yerlerde yapilacak ifrazlarin, asgari cephe genislikleri ve büyüklükleri yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir. Imar plani disinda kalan alanlarda yönetmeliklerinde tayin edilecek miktarlardan küçük ifrazlara izin verilmez.

Madde 16 - Belediye ve mücavir alan hudutlari içindeki gayrimenkullerin re'sen veya müracaat üzerine tevhid veya ifrazi, bunlar üzerinde irtifak hakki tesisi veya bu haklarin terkini, bu Kanun ve yönetmelik hükümlerine uygunlugu belediye encümenleri veya il idare kurullarinca onaylanir. Onaylama islemi, müracaatin belediyelere veya valiliklere intikalinden itibaren en geç 30 gün içinde sonuçlandirilir ve tescil veya terkini için 15 gün içinde tapuya bildirilir. Tapu dairesi, tescil veya terkin islemini bir ay içinde sonuçlandirmak zorundadir. Bu Kanun hükümlerine göre süyulandirilan gayrimenkullerin sahipleri ilgili idarenin tebligi tarihinden itibaren alti ay içinde aralarinda anlasamadiklari veya süyuun izalesi için, mahkemeye müracaat edilmedigi takdirde ilgili idare hissedarmis gibi, süyuun izalesi davasi açabilir. Taraflarin rizasi veya mahkeme karari ile süyuun izalesi ve arazi taksimi de yukaridaki hükümlere tabidir.

Madde 17 - Belediye veya valilik, kendi mali olan veya imar planlarinin tatbiki sonucu kamulastirmadan artan parçalarla, istikameti degistirilen veya kapanan yol ve meydanlarda hasil olan sahalardan müstakil insaata elverisli olmayan parçalari, bitisigindeki arsa veya bina sahibine bedel takdiri suretiyle satmak, gayrimenkul sahiplerinin yola giden yerlerden dolayi tahakkuk eden istihkaklarini bedel takdiri suretiyle degistirmek ve komsu gayrimenkul sahibi takdir edilen bedelle satin almaktan imtina ederse, süyulandirip satmak suretiyle imar planina uygunlugunu temin eder. Bunlardan müstakil insaata elverisli olanlari, kamu yarari için, belediye veya valilikçe yeri alinan sahislarin muvafakatlari halinde istihkaklarina karsilik olarak bedel takdiri ve icabinda denklik temini suretiyle degistirmeye belediye ve valilik yetkilidir. Ayrica belediye veya valilikler ile süyulu olan müstakil insaat yapmaya müsait bulunan imar parsellerinde, belediye veya valilikler, hisselerini parselin diger hissedarlarina bedel takdiri suretiyle satmaya, ilgililer satin almaktan imtina ederse, süyuun izalesi suretiyle sattirmaya yetkilidir. Bu maddeye göre bedel takdirleri ve bu bedellere itiraz sekilleri 2942 sayili Kamulastirma Kanunu hükümlerine göre yapilir.

Madde 18 - Imar hududu içinde bulunan binali veya binasiz arsa ve arazileri malikleri veya diger hak sahiplerinin muvafakati aranmaksizin, birbirleri ile, yol fazlalari ile, kamu kurumlarina veya belediyelere ait bulunan yerlerle birlestirmeye, bunlari yeniden imar planina uygun ada veya parsellere ayirmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarina göre hak sahiplerine dagitmaya ve re'sen tescil islemlerini yaptirmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan disinda ise yukarida belirtilen yetkiler valilikçe kullanilir. Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsalarin dagitimi sirasinda bunlarin yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayisiyla meydana gelen deger artislari karsiliginda "düzenleme ortaklik payi" olarak düsülebilir. Ancak, bu maddeye göre alinacak düzenleme ortaklik paylari, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsalarin düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde otuzbesini geçemez. Düzenleme ortaklik paylari, düzenlemeye tabi tutulan yerlerin ihtiyaci olan yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yesil saha, cami ve karakol gibi umumi hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden baska maksatlarda kullanilamaz. Düzenleme ortaklik paylarinin toplami, yukaridaki fikrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrilmasi gereken yerlerin alanlari toplamindan az oldugu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulastirma yolu ile tamamlanir. Herhangi bir parselden bir miktar sahanin kamulastirilmasinin gerekmesi halinde düzenleme ortaklik payi, kamulastirmadan arta kalan saha üzerinden ayrilir. Bu fikra hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklik payi alinmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar plani ile yeniden bir düzenleme yapilmasina mani teskil etmez. Bu düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsalarin düzenleme ortaklik payi alinanlarindan, bu düzenleme sebebiyle ayrica degerlendirme resmi alinmaz. Üzerinde bina bulunan hisseli parsellerde, süyulanma sadece zemine ait olup, süyuun giderilmesinde bina bedeli ayrica dikkate alinir. Düzenleme sirasinda, plan ve mevzuata göre muhafazasinda mahzur bulunmayan bir yapi, ancak bir imar parseli içinde birakilabilir. Tamaminin veya bir kisminin plan ve mevzuat hükümlerine göre muhafazasi mümkün görülemeyen yapilar ise, birden fazla imar parseline de rastlayabilir. Hisseli bir veya birkaç parsel üzerinde kalan yapilarin bedelleri, ilgili parsel sahiplerince yapi sahibine ödenmedikçe ve aralarinda baska bir anlasma temin edilmedikçe veya süyuu giderilmedikçe bu yapilarin eski sahipleri tarafindan kullanilmasina devam olunur. Bu maddede belirtilen kamu hizmetlerine ayrilan yerlere rastlayan yapilar,belediye veya valilikçe kamulastirilmadikça yiktirilamaz. Düzenlenmis arsalarda bulunan yapilara, ilgili parsel sahiplerinin muvafakatlari olmadigi veya plan ve mevzuat hükümlerine göre mahzur bulundugu takdirde, küçük ölçüdeki zaruri tamirler disinda ilave, degisiklik ve esasli tamir izni verilemez. Düzenlemeye tabi tutulmasi gerektigi halde, bu madde hükümlerinin tatbiki mümkün olmayan hallerde imar plani ve yönetmelik hükümlerine göre müstakil insaata elverisli olan kadastral parsellere plana göre insaat ruhsati verilebilir.
Bu maddenin tatbikinde belediye veya valilik, ödeyecekleri kamulastirma bedeli yerine ilgililerin muvafakati halinde kamulastirilmasi gereken yerlerine karsilik, plan ve mevzuat hükümlerine göre yapi yapilmasi mümkün olan belediye veya valilige ait sahalardan yer verebilirler. Veraset yolu ile intikal eden, bu Kanun hükümlerine göre süyulandirilan Kat Mülkiyeti Kanunu uygulamasi, tarim ve hayvancilik, turizm, sanayi ve depolama amaci için yapilan hisselendirmeler ile cebri icra yolu ile satilanlar hariç imar plani olmayan yerlerde her türlü yapilasma amaciyla arsa ve parselleri hisselere ayiracak özel parselasyon planlari, satis vaadi sözlesmeleri yapilamaz.

Madde 19 - Imar planlarina göre parselasyon planlari yapilip, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, disinda ise il idare kurulunun onayindan sonra yürürlüge girer. Bu planlar bir ay müddetle ilgili idarede asilir. Ayrica mutat vasitalarla duyurulur. Bu sürenin sonunda kesinlesir. Tashih edilecek planlar hakkinda da bu hüküm uygulanir. Kesinlesen parselasyon planlari tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir. Bu daireler ilgililerin muvafakati aranmaksizin, sicilleri planlara göre re'sen tanzim ve tesis ederler. Bir parsel üzerinde birden fazla bina ve tesislerin yapimi gerektiginde (Kooperatif evleri, siteler, toplu konut insati gibi) imar parselasyon planlari ifraza gerek kalmadan bu ihtiyaci karsilayacak sekilde düzenlenir veya degistirilir ve burada, talep halinde, Kat Mülkiyeti Kanunu hükümleri uygulanir.

Madde 20 - Yapi:
a) Kurulus veya kisilerce kendilerine ait tapusu bulunan arazi, arsa veya parsellerde,
b) Kurulus veya kisilerce, kendisine ait tapusu bulunmamakla beraber kamu kurum ve kuruluslarinin vermis olduklari tahsis veya irtifak hakki tesis belgeleri ile, Imar plani, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapilabilir.

Madde 21 - Bu Kanunun kapsamina giren bütün yapilar için 26 nci maddede belirtilen istisna disinda belediye veya valiliklerden (....) (1) yapi ruhsatiyesi alinmasi mecburidir. Ruhsat alinmis yapilarda herhangi bir degisiklik yapilmasi da yeniden ruhsat alinmasina baglidir. Bu durumda; bagimsiz bölümlerin brüt alani artmiyorsa ve nitelik degismiyorsa ruhsat, hiçbir vergi, resim ve harca tabi olmaz. Ancak; derz, iç ve dis siva, boya, badana, oluk, dere, dograma, döseme ve tavan kaplamalari, elektrik ve sihhi tesisat tamirleri ile çati onarimi ve kiremit aktarilmasi ve yönetmelige uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce
(1) Bu aradaki "...veya yeminli serbest mimarlik ve mühendislik bürolarindan..."
ibaresi; Anayasa Mahkemesinin 11/12/1986 tarih ve E. 1985/11, K. 1986/29 sayili karari ile iptal edilmistir. Hazirlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek tasiyici unsuru etkilemeyen diger tadilatlar ve tamiratlar ruhsata tabi degildir. Belediyeler veya valilikler mahallin ve çevrenin özelliklerine göre yapilar arasinda uyum saglamak, güzel bir görünüm elde etmek amaciyla dis cephe boya ve kaplamalari ile çatinin malzemesini ve rengini tayin etmeye yetkilidir. Bu Kanunun yürürlüge girmesinden önce yapilmis olan yapilar da bu hükme tabidir.

Madde 22 - Yapi ruhsatiyesi almak için belediye, valilik (....) (1) bürolarina yapi sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilir. Dilekçeye sadece tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesaplari, röperli veya yoksa, ebatli kroki eklenmesi gereklidir. Belediyeler veya valiliklerce (....) (2) ruhsat ve ekleri incelenerek eksik ve yanlis bulunmuyorsa müracaat tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yapi ruhsatiyesi verilir. Eksik veya yanlis oldugu takdirde; müracaat tarihinden itibaren onbes gün içinde müracaatçiya ilgili bütün eksik ve yanlislari yazi ile bildirilir. Eksik ve yanlislar giderildikten sonra yapilacak müracaattan itibaren en geç onbes gün içinde yapi ruhsatiyesi verilir.

Madde 23 - Iskan hudutlari içinde olup da, imar planinda beldenin inkisafina ayrilmis bulunan sahalarda her ne sekilde olursa olsun, yapi izni verilebilmesi için;
a) Bu sahalarin imar plani esaslarina ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak parselasyon planlarinin belediye encümeni veya il idare kurulunca tasdik edilmis bulunmasi,
b) Plana ve bulundugu bölgenin sartlarina göre yollarinin, pis ve içme suyu sebekeleri gibi teknik alt yapisinin yapilmis olmasi sarttir. Ancak, bunlardan parselasyon planlari tasdik edilmis olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu sebekeleri gibi teknik alt yapisi henüz yapilmamis olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazirlanacak projeye uygun olarak yaptiranlara veya parselleri hizasina rastlayan ve yönetmelikte belirtildigi sekilde hissesine düsen teknik alt yapi bedelini % 25 pesin ödeyip geri kalan % 75 ini alt yapi hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacagi tarihten en geç alti ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapi ruhsati verilir. Kanalizasyon tesisinin yapi bitirilip kullanilmaya baslanacagi tarihe kadar yapilmamasi halinde, fosseptik veya benzeri geçici bir tesis yaptirilmasi yoluna gidilir. Bu yapilmadigi takdirde yapiya kullanma izni verilemez. Ana tesis yapildiginda yapi sahibi veya sahipleri lagim ayaklarini bu tesise baglamaya mecburdurlar.
(1) Bu aradaki ".... veya yeminli serbest mimarlik ve mühendislik ..." ibaresi;
Anayasa Mahkemesinin 11/12/1986 tarih ve E. 1985/11, K. 1986/29 sayili karari ile iptal edilmistir.
(2) Bu aradaki "... veya yeminli serbest mimarlik ve mühendislik bürolarinca..."
ibaresi; Anayasa Mahkemesinin 11/12/1986 tarih ve E. 1985/11, K. 1986/29 sayili karari ile iptal edilmistir.
Toplu mesken alanlarinda, ilgili sahis veya kurumlarca ilgili idarenin izni ile bütünü insa ve ikmal edilen teknik altyapinin iki tarafindaki diger parsellerin sahiplerinden, kendi parsellerine isabet eden bedel alinmadikça, kendilerine yapi ruhsati verilmez. Toplu mesken alanlarinda altyapi tesisleri belediyelerce onayli projesine göre ilgili sahis veya kurumlarinca yapilmissa belediyece altyapi hizmetleri nedeniyle hiçbir bedel alinmaz. Alinan bu paralar teknik altyapiyi yaptiranlara veya bu meblagi önceden ilgili idareye ödeyenlere aynen geri verilir. Su kadar ki, bir yolun iki tarafindaki parsel sahipleri bahis konusu yol bedellerini ve bir kanalizasyon sebekesinden istifade eden veya etmesi gereken parsel sahipleri teknik altyapi bedellerini ilgili idareye vermedikçe ilgili idarenin bu tesisleri insa ve ikmali mecburiyeti yoktur. Mevcut binalarda esasli degisiklikler ve ilaveler yapilmasi da bu madde hükümlerine bagli olmakla beraber, bunlarin tamirleri için yukaridaki sartlar aranmaz. Bu maddenin tatbikinde 6183 Sayili Amme Alacaklarinin Tahsil Usulü Hakkinda Kanun hükümleri tatbik olunur. Tatbikatla ilgili diger hususlar imar yönetmeliginde belirtilir. Imar planlari ilke kararlari ile yogunluk ve yapi düzeninde düzeltme ve yenileme getirilen yerlesik alanlardaki uygulamada mevcut sehirsel teknik ve sosyal altyapinin tevsii ya da yenilenmesi gereken durumlarda, sehirsel hizmetlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen katilma paylari bu hizmetlerden yararlanacak arsa, yapi ya da bina sahiplerinden usulünce alinir. Imar planlarinda meskün saha olarak belirtilen yerlerde ise, gayrimenkul sahiplerince pis su mecralarinin, yapinin bulundugu sokaktaki lagim sebekesine veya varsa umumi fosseptige baglanmasi, lagim sebekesi veya umumi fosseptik olmayan yerlerde mahalli ihtiyaç ve vesaite göre ilgili idarece verilecek esaslar dahilinde gayrimenkulün içinde, lüzumlu tesisatin yapilmasi mecburidir. Bu baglantilar mal sahibi tarafindan ilgili idarece yapilacak tebligatla verilecek müddet zarfinda yaptirilmadigi takdirde ilgili idare tarafindan yiktirilir.

Yeminli serbest mimarlik ve mühendislik bürolarinin kurulusu, yetki alanlari ve sorumluluklari:

Madde 24 - (Iptal:Ana. Mah. 11/12/1986 tarih ve E. 1985/11, K. 1986/29 sayili karari ile.)

Madde 25 - (Iptal: Ana. Mah. 11/12/1986 tarih ve E. 1985/11, K. 1986/29 sayili Karari ile.)

Madde 26 - Kamu kurum ve kuruluslarinca yapilacak veya yaptirilacak yapilara, imar planlarinda o maksada tahsis edilmis olmak, plan ve mevzuata aykiri olmamak üzere mimari, statik, tesisat ve her türlü fenni mesuliyeti bu kamu kurum ve kuruluslarinca üstlenilmesi ve mülkiyetin belgelenmesi kaydiyla avan projeye göre ruhsat verilir. Devletin güvenlik ve emniyeti ile Türk Silahli Kuvvetlerinin harekat ve savunmasi bakimindan gizlilik arz eden yapilara; belediyeden alinan imar durumuna, kat nizami, cephe hatti, insaat derinligi ve toplam insaat metrekaresine uyularak projelerinin kurumlarinca tasdik edildigi, statik ve tesisat sorumlulugunun kurumlarina ait oldugunun ilgili belediyesine veya valiliklere yazi ile bildirdigi takdirde, 22 nci maddede sayilan belgeler aranmadan yapi ruhsati verilir. (Üçüncü fikra iptal: Ana. Mah. 11/12/1986 tarih ve E. 1985/11, K. 1986/29 sayili Karari ile.)

Madde 27 - (Birinci, ikinci ve üçüncü fikralar iptal: Ana. Mah. 11/12/1986 tarih ve E. 1985/11 K. 1986/29 sayili Karari ile.) Belediye ve mücavir alanlar disinda köy nüfusuna kayitli ve köyde sürekli oturanlarin köy yerlesik alanlari ve civarinda ve mezralarda yaptiracagi konut, hayvancilik veya tarimsal amaçli yapilar için insaat ve iskan ruhsati aranmaz. Ancak yapinin fen ve saglik kurallarina uygun olmasi ve muhtarliktan izin alinmasi gerekir.

Madde 28 - Yapinin fenni mesuliyetini üzerine alan meslek mensuplari yapiyi ruhsat ve eklerine uygun olarak yaptirmaya, ruhsat ve eklerine aykiri yapilmasi halinde durumu üç is günü içinde ruhsati veren belediyeye veya valiliklere (...........) (1) bildirmeye mecburdurlar. Bu ihbar üzerine 32 nci maddeye göre islem yapilir. Yapinin nev'ine, ehemmiyetine ve büyüklük derecesine göre proje ve eklerinin tanziminin ve insaatin kontrolünün 38 inci maddede belirtilen meslek mensuplarina yaptirilmasi mecburidir. Yapinin, fenni mesuliyetini üzerine almis olan meslek mensubu, bu vazifeden çekildigi takdirde, tatil günleri hariç, üç gün içinde, mucip sebepleriyle birlikte keyfiyeti yazili olarak ilgili idareye bildirmekle mükelleftir, aksi takdirde kanuni mesuliyetten kurtulamaz. Fenni mesulün herhangi bir sebeple istifasi halinde istifa tarihinden önce yapilan islerde sorumlulugu devam eder. Fenni mesuliyeti üzerine alanin istifa veya ölümü halinde baska bir meslek mensubu fenni mesuliyeti deruhte etmedikçe yapinin devamina müsaade edilmez. Belediye ve mücavir alan sinirlari içinde özel insaat yapan müteahhitlerin sicilleri belediyelerce, bu hudutlar disinda özel insaat yapanlarin sicilleri de valiliklerce tutulur.

Madde 29 - Yapiya baslama müddeti ruhsat tarihinden itibaren iki yildir. Bu müddet zarfinda yapiya baslanmadigi veya yapiya baslanip da her ne sebeple olursa olsun, baslama müddetiyle birlikte bes yil içinde bitirilmedigi takdirde verilen ruhsat hükümsüz sayilir. Bu durumda yeniden ruhsat alinmasi mecburidir. Baslanmis insaatlarda müktesep haklar saklidir. Ruhsat yenilenmesi ve plan tadili sirasinda ayrica harç alinmaz. Ancak insaat sahasinda artis, bagimsiz bölümlerin brüt alaninda veya niteliginde degisme olmasi halinde yeniden hesaplanacak harçtan evvelce ödenen harç tutari, tenzil edilir. Yeni (1) Bu aradaki "... veya yeminli serbest mimarlik ve mühendislik bürolarina ..." ibaresi; Anayasa Mahkemesinin 11/12/1986 tarih ve E. 1985/11, K. 1986/29 sayili karari ile iptal edilmistir. Bu durumda hesaplanan harç tutarinda azalma olmasi halinde iade yapilmaz. Diger kanunlardaki muafiyet hükümleri saklidir. Ruhsat ve eklerinin yapi yerinde bulundurulmasi mecburidir.

Madde 30 - Yapi tamamen bittigi takdirde tamaminin, kismen kullanilmasi mümkün kisimlari tamamlandigi takdirde bu kisimlarinin kullanilabilmesi için insaat ruhsatini veren belediye, valilik (...) (1) bürolarindan; 27 nci maddeye göre ruhsata tabi olmayan yapilarin tamamen veya kismen kullanilabilmesi için ise ilgili belediye ve valilikten izin alinmasi mecburidir. Mal sahibinin müracaati üzerine, yapinin ruhsat ve eklerine uygun oldugu ve kullanilmasinda fen bakimindan mahzur görülmediginin tespiti gerekir. Belediyeler, valilikler (...) (2) mal sahiplerinin müracaatlarini en geç otuz gün içinde neticelendirmek mecburiyetindedir. Aksi halde bu müddetin sonunda yapinin tamaminin veya biten kisminin kullanilmasina izin verilmis sayilir. (...) (2) Bu maddeye göre verilen izin yapi sahibini kanuna, ruhsat ve eklerine riayetsizlikten dogacak mesuliyetten kurtarmayacagi gibi her türlü vergi, resim ve harç ödeme mükellefiyetinden de kurtarmaz.

Madde 31 - Insaatin bitme günü, kullanma izninin verildigi tarihtir. Kullanma izni verilmeyen ve alinmayan yapilarda izin alinincaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden ve tesislerinden faydalandirilmazlar. Ancak, kullanma izni alan bagimsiz bölümler bu hizmetlerden istifade ettirilir.

Madde 32 - Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alinmadan yapilabilecek yapilar hariç; ruhsat alinmadan yapiya baslandigi veya ruhsat ve eklerine aykiri yapi yapildigi ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...) (3) tespiti ve ihbari veya herhangi bir sekilde bu duruma muttali olunmasi üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki insaat durumu tespit edilir. Yapi mühürlenerek insaat derhal durdurulur. Durdurma, yapi tatil zaptinin yapi yerine asilmasiyla yapi sahibine teblig edilmis sayilir. Bu tebligatin bir nüshasida muhtara birakilir. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapi sahibi, yapisini ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldirilmasini ister. Ruhsata aykirilik olan yapida, bu aykiriligin giderilmis oldugu veya ruhsat alindigi ve yapinin bu ruhsata uygunlugu, inceleme sonunda anlasilirsa, mühür,belediye veya valilikçe kaldirilir ve insaatin devamina izin verilir.
(1) Bu aradaki "... veya yeminli serbest mimarlik veya mühendislik ..." ibaresi; Anayasa Mahkemesinin 11/12/1986 tarih ve E. 1985/11, K. 1986/29 sayili karari ile iptal edilmistir.
(2) Bu aradaki "... veya yeminli serbest mimarlik ve mühendislik bürolari ..." ibaresi ile bu fikranin sonunda bulunan "... Ancak müracaat yeminli serbest mimarlik ve mühendislik bürosuna yapilmis ise bu hüküm uygulanmaz. Yeminli büro, müracaati bu süre içerisinde müsbet veya menfi mutlaka sonuçlandirmak zorundadir ..." biçimindeki son iki cümle, Anayasa Mahkemesinin 11/12/1986 tarih ve E. 1985/11, K. 1986/29 sayili karari ile iptal edilmistir.
(3) Bu aradaki "... veya yeminli serbest mimarlik ve mühendislik bürosunca .." ibaresi; Anayasa Mahkemesinin (1) nolu dipnotda yazili Karari ile iptal edilmistir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykiri veya ruhsatsiz yapilan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararini müteakip, belediye veya valilikçe yiktirilir ve masrafi yapi sahibinden tahsil edilir.

Madde 33 - Imar planlarinda bulunup da müracaat gününde bes yillik imar programina dahil olmayan yerlerde; plana göre kapanmasi gereken yol ve çikmaz sokak üzerinde bulunan veya 18 inci madde hükümleri tatbik olunmadan normal sartlarla yapi izni verilmeyen veya 13 üncü maddede belirtilen hizmetlere ayril-mis olan ve haklarinda bu madde hükmünün tatbiki istenen parsellerde üzerinde yönetmelik esaslarina uygun yapi yapilmasi mümkün olanlarinda sahiplerinin istekleri üzerine belediye encümeni veya il idare kurulu karariyla imar plani tatbikatina kadar muvakkat insaat veya tesisata müsaade edilir ve buna dayanilarak usulüne göre yapi izni verilir. Bu gibi hallerde verilecek müddetin on yil olmasi, yapi izni verilmezden önce belediye encümeni veya il idare kurulu kararinin gün ve sayisinin on yillik müddet için muvakkat insaat veya tesisat oldugunun, lüzumlu ölçü ve sartlarla birlikte tapu kaydina serh edilmesi gereklidir. Muvakkatlik müddeti tapu kaydina serh verildigi günden baslar. Birinci fikrada sözü geçen bir parselde, esasen kullanilabilen bir bina varsa bu parsele yeniden insaat ve ilaveler yapilmasina izin verilmeyecegi gibi, birden fazla muvakkat yapiya izin verilen yerlerde dahi bu yapilarin ölçüleri toplami yönetmelikte gösterilen miktarlari geçemez. Bu maddenin tatbikinde kadastral parsel de bir imar parseli gibi kabul olunur. Plan tatbik olunurken, muvakkat insaat veya tesisler yiktirilirlar. On yillik muvakkatlik müddeti dolduktan sonra veya on yil dolmadan yiktirilmasi veya kamulastirilmasi halinde muvakkat bina ve tesislerin 2942 sayili Kamulastirma Kanunu hükümlerine göre takdir olunacak bedeli sahibine ödenir.

Madde 34 - Insaat ve tamiratin devami ve bahçelerin tanzim ve agaçlandirilmasi sirasinda yolun ve yaya kaldirimlarinin, belediye veya valiliklere ve komsulara ait yerlerin isgal edilmemesi ve buralardaki yeralti ve yerüstü tesislerinin tahrip olunmamasi ve bunlara zarar verilmemesi, tasit ve yayalarin gidis ve gelisinin zorlastirilmamasi, yapi, yol sinirina üç metre ve daha az mesafede yapildigi takdirde her türlü tehlikeyi önleyecek sekilde yapi önünün tahta perde veya münasip malzeme ile kapatilmasi ve geceleri aydinlatilmasi, mecburidir. Yapi, yol kenarina yapildigi takdirde ilgili idarece takdir edilecek zaruri hallerde yaya kaldirimlarinin bir kisminin isgaline yayalar için uygun geçis saglamak ve yukardaki tedbirler alinmak sartiyla müsaade olunabilir. Bu gibi hallerde mülk sahibi veya insaati deruhte eden kisi veya kurulusun sahipleri gelip geçenlere zarar vermeyecek ve tehlikeyi önleyecek tedbirleri alirlar. Zemin katlarda, dükkan yapilmasina müsaade edilen yapilarda, yaya kaldirimi ile ayni seviyedeki ön bahçeleri yayaya açik bulundurulacak, yayalarin can emniyetini tehlikeye düsürecek duvar ve manialar yapilamaz.KANUNLAR, TEMMUZ 1989 (Ek - 4) Bu gibi yerlerde ve parsel hudutlarina merdiven yapilmasi zaruri hallerde riht yüksekligi 0,15 metreden fazla olamaz.

Madde 35 - Binalarin zemin seviyesi altinda kat kazanmak maksadiyla, bina cephe hattindan yola kadar olan kisimda, zeminin kazilarak yaya kaldiriminin seviyesinin altina düsürülmesine müsaade edilmez. Her ne sebeple olursa olsun evvelce ön bahçeleri yaya kaldirimi seviyesinden 0.50 metreden daha asagida tesekkül etmis bulunan binalarla bu gibi arsalarin sahipleri, gelip geçenlerin emniyetini temin etmek üzere, yol kenarina yönetmelikle belirtilen veya civarin karakterine göre ilgili idarece tespit edilen sekilde bahçe duvari veya parmaklik yapmaya ve gereken emniyet tedbirlerini almaya mecburdurlar.

Madde 36 - Kapici dairesi ve siginak ayrilmasi mecburiyeti olan binalarda, bu dairelerin yönetmelikte belirtilen sart ve ölçüleri havi bulunmasi lazimdir. Kapici daireleri anabina içinde olabilecegi gibi, nizamlara, fen ve saglik sartlarina aykiri yapilmamak, brüt 40 metrekareyi geçmemek sarti ile bahçenin herhangi bir yerinde veya müstemilat binalari içerisinde de tertiplenebilir. Bekçi, bahçevan, kaloriferci gibi müstahdemin ikametine yer ayrilmasi halinde bu yerlerde de ayni sartlar aranir. 29 ve 30 uncu maddelerdeki hükümler bu maddede sözü geçen daireler hakkinda da uygulanir. Nerelerde ve hangi binalarda kapici dairesi ve siginak ayrilmasi gerektigi imar yönetmeliklerinde gösterilir.

Madde 37 - Imar planlarinin tanziminde planlanan beldenin ve bölgenin sartlari ile müstakbel ihtiyaçlar gözönünde tutularak lüzumlu otopark yerleri ayrilir. Otopark ihtiyaci bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri tefrik edilmedikçe yapi izni, otopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez. Kullanma izni alindiktan sonra otopark yeri, plana ve yönetmelik hükümlerine aykiri olarak baska maksatlara tahsis edilemez. Bu fikra hükmüne aykiri hareket edildigi takdirde ilgili idarece yapilacak tebligat üzerine en geç üç ay içerisinde bu aykirilik giderilir. Mülk sahibi tebligata ragmen müddeti içerisinde gerekli düzeltmeyi yapmaz ise, belediye encümeni veya il idare kurulu karari ile bu hizmet ilgili idarece yapilir ve masrafi mal sahibinden tahsil edilir.

Halihazir haritalarin, imar planlarinin ve yapi projelerinin hazirlanmasi ve uygulanmasi:

Madde 38 - Halihazir harita ve imar planlarinin hazirlanmasi ve bunlarin uygulanmasinin fenni mesuliyetini; uzmanlik, çalisma konulari ve ilgili kanunlarina göre, mühendisler, mimarlar, sehir plancilari deruhte ederler. (Degisik: 26/4/1989 - 3542/2 md.) Yapilarin, mimari, statik ve hertürlü plan, proje, resim ve hesaplarinin hazirlanmasini ve bunlarin uygulanmasiyla ilgili fenni mesuliyetleri, uzmanlik konularina ve ilgili kanunlarina göre mühendisler, mimarlar ile görev, yetki ve sorumluluklari yönetmelikle düzenlenecek olan fen adamlari deruhte ederler.

Madde 39 - Bir kismi veya tamaminin yikilacak derecede tehlikeli oldugu belediye veya valilik tarafindan tespit edilen yapilarin sahiplerine tehlike derecesine göre bunun izalesi için belediye veya valilikçe on gün içinde tebligat yapilir. Yapi sahibinin bulunmamasi halinde binanin içindekilere tebligat yapilir. Onlar da bulunmazsa tebligat varakasi teblig yerine kaim olmak üzere tehlikeli yapiya asilir ve keyfiyet muhtarla birlikte bir zabitla tespit edilir. Tebligati müteakip süresi içinde yapi sahibi tarafindan tamir edilerek veya yiktirilarak tehlike ortadan kaldirilmazsa bu isler belediye veya valilikçe yapilir ve masrafi % 20 fazlasi ile yapi sahibinden tahsil edilir. Alakalinin fakruhali tevsik olunursa masraf belediye veya valilikçe bütçesinden karsilanir. Tehlike durumu o yapi ve civarinin bosaltilmasini icabettiriyorsa mahkeme kararina lüzum kalmaksizin zabita marifetiyle derhal tahliye ettirilir.

Madde 40 - Arsalarda, evlerde ve sair yerlerde umumun saglik ve selametini ihlal eden, sehircilik, estetik veya trafik bakimindan mahzurlu görülen enkaz veya birikintilerin, gürültü ve duman tevlideden tesislerin hususi mecra, lagim, çukur, kuyu; magara ve benzerlerinin mahzurlarinin giderilmesi ve bunlarin zuhuruna meydan verilmemesi ilgililere teblig edilir. Tebligde belirtilen müddet içinde teblige riayet edilmedigi takdirde belediye veya valilikçe mahzur giderilir; masrafi % 20 fazlasiyle arsa sahibinden alinir veya mahzur tevlit edenlerin faaliyeti durdurulur.

Madde 41 - Belediyeler veya valiliklerce belirli yollar üzerinde mahzurlu bina bulunan veya binasiz arsalarin yola bakan yüzlerinin tayin edilen tarzda kapatilmasina karar vermeye selahiyetlidir. Bu takdirde gayrimenkulün sahipleri, belediye veya valilikçe verilen müddet içinde bu yerleri kapatmaya mecburdurlar. Bu mükellefiyete uyulmamasi halinde belediye veya valilikçe geregi yapilarak masrafi arsa sahibinden tahsil edilir.

Madde 42 - Ruhsat alinmadan veya ruhsat veya eklerine veya imar mevzuatina aykiri olarak yapilan yapinin yapi sahibine ve müteahhidine, istisnalar disinda özel parselasyon ile hisse karsiligi belirli bir yer satan ve alana 500 000 TL.' dan 25 000 000 liraya kadar para cezasi verilir. Ayrica fenni mesule bu cezalarin 1/5'i uygulanir. Birinci fikrada belirtilen fiiller disinda bu Kanunun 28, 33, 34, 39 ve 40 inci maddeleri ile 36 nci maddenin üçüncü fikrasinda belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen mal sahibine, fenni mesule ve müteahhide 500 000 TL.'dan 10 000 000 liraya kadar para cezasi verilir. Birinci ve ikinci fikralarda belirtilen fiillerin tekrari halinde para cezalari bir kati artirilarak verilir. Yukaridaki fikralarda gösterilen cezalar, ilgisine göre dogrudan dogruya belediyeler veya en büyük mülki amir tarafindan verilir. Bu cezalara karsi cezanin tebliginden itibaren yedi gün içinde sulh ceza mahkemesine itiraz edilebilir. Itiraz, zaruret görülmeyen hallerde evrak üzerinde inceleme yapilarak sonuçlandirilir. Itiraz üzerine verilen karar kesindir. Ilgili idarenin Cumhuriyet Savciligi araciligiyla sulh ceza mahkemesine basvurmasi üzerine, bu mahkemelerce ayrica, yukaridaki fikralara göre ceza verilen " KANUNLAR, TEMMUZ 1989 (Ek - 4)" fenni mesuller ve müteahhitler hakkinda bir yildan bes yila kadar meslekten men cezasina da hükmolunur. Bu husustaki mahkeme kararlari ilgili idarelerce Bakanliga ve meslek mensubunun bagli oldugu meslek tesekkülüne bildirilir. Bu maddeye göre belediyelerce verilen cezalar dolayisiyla tahsil olunan paralar belediye bütçesine irad kaydolunur.

Madde 43 -
a) 9/7/1956 tarih ve 6785 sayili Imar Kanunu ve 1605 sayili Kanun ile ek ve degisiklikleri,
b) 11 Ocak 1963 tarih ve 141 sayili Bursa Merkez Ilçesindeki Gedik ve Zeminlerin Tasfiyesine Dair Kanun,
c) 28/5/1928 tarih ve 1351 sayili Kanun (menkul ve gayrimenkulleri, varsa istirakleri, bütçesi, gelirler ve personelin özlük haklari ile birlikte Ankara Büyük Sehir Belediye Baskanligina baglanir.)
d) 3/6/1937 tarih ve 3196 sayili Kanun,
e) 18/1/1966 tarih ve 710 sayili Kanun, ile diger kanunlarin bu Kanuna aykiri hükümleri yürürlükten kaldirilmistir.

Madde 44 -
I -
a) Enerji, sulama, tabii kaynaklar, ulastirma ve benzeri hizmetlerle ilgili tesisler ve müstemilatindan hangileri için ruhsat alinmayacagi,
b) Imar planlarinda okul, cami, saglik, spor, sosyal ve kültürel tesisler ile kamu kuruluslarinin yapilari için ayrilacak yerler ve bu konu ile ilgili diger hususlar,
c) Arazi ve arsa düzenlemesinin uygulanma sekil ve sartlari,
d) Ruhsata tabi olmayan yapilarda uyulacak esaslar,
e) Müteahhit sicillerinin sekil ve sartlari,
f) Imar plani yapimi ve degisiklikleriyle ilgili kriterlerin tespiti ve imarla ilgili diger hususlar,
g) Imar planlarinda parsel cepheleri tayin edilmeyen yerlerde yapilacak ifrazlarin asgari cephe genislikleri ve büyüklükleri,
h) (Iptal: Ana. Mah. 11/12/1986 tarih ve E. 1985/11, K. 1986/29 sayili Karari ile.)
i) Yerlesme alanlariyla ilgili genel esaslar,
j) Halihazir harita alimi ve imar planlarinin yapimini yükümlenecek müellif ve müellif kuruluslarin ehliyet durumlarinin yeniden düzenlenmesine ait esaslar, Bakanlikça çikarilacak yönetmelikle belirlenir.

II - (Degisik: 26/4/1989 - 3542/3 md.) 38 inci maddede sayilan mühendisler, mimarlar ve sehir plancilari disinda kalan fen adamlarinin görev, yetki ve sorumluluklari, ilgili Bakanliklar ile Türk Mühendis Mimar Odalari Birligi (T.M.M.O.B.) ve Yüksek Ögrenim Kurumunun görüsleri alinarak Bakanlik ve Milli Egitim Bakanliginca birlikte çikarilacak yönetmelik ile tespit edilir.

III - Otopark ayrilmasi gereken bina ve tesisler ile diger hususlar Bakanlikça çikarilacak yönetmelikte tespit edilir. Otopark yapilmasini gerektiren bina ve tesislerin neler oldugu, otopark ihtiyacinin miktar, ölçü ve diger sartlari ile bu ihtiyacin nasil tespit olunup giderilecegi ise, bu yönetmelikte belirtilir.

Madde 45 - Mücavir alan sinirlari belediye meclisi ve il idare kurulu kararina dayanarak vilayetlerce Bakanliga gönderilir. Bakanlik bunlari inceleyerek aynen veya degistirerek tasdik etmeye veya degistirilmek üzere iadeye yetkilidir. Mücavir alanin ilgili belediye sinirina bitisik olmasi gerekmez. Ayrica, bu alanlar köyleri de ihtiva edebilir. Mücavir alandan çikarilma da ayni usule tabidir. Bakanlik gerekli gördügü hallerde mücavir alana alma ve çikarma hususunda resen karar verebilir.

Madde 46 - Bu Kanunla 2960 sayili Bogaziçi Kanununun 6 nci maddesine göre kurulan organlar kaldirilmistir. Bu kuruluslarin görev ve sorumluluklari asagida belirtilen çerçeve dahilinde Istanbul Büyük Sehir ve ilgili Ilçe Belediye Baskanliklarinca yürütülür.
Söyle ki: 2960 sayili Bogaziçi Kanununun 2 nci maddesinde belirlenen ve 22/7/1983 onay tarihli plana göre Bogaziçi alaninda gösterilen "Bogaziçi Sahil Seridi" ve "Öngörünüm" bölgelerindeki uygulamalar Istanbul Büyük Sehir Belediye Baskanliginca, "gerigörünüm" ve "etkilenme" bölgelerindeki uygulamalar da ilgili Ilçe Belediye Baskanliklarinca yapilir.

Madde 47 - 48 - (Bu maddeler 18/11/1983 tarih ve 2960 sayili Bogaziçi Kanununun 3 üncü maddesinin "f" ve "g" bentleri ile 10 uncu maddesinin degistirilmesi ile ilgili olup mezkür kanundaki yerlerine islenmislerdir.)

Ek Madde 1 - (Ek:30/5/1997 - KHK-572/1 md.) Fiziksel çevrenin özürlüler için ulasilabilir ve yasanilabilir kilinmasi için, imar planlari ile kentsel,sosyal,teknik altyapi alanlarinda ve yapilarda, Türk Standartlari Enstitüsünün ilgili standardina uyulmasi zorunludur.

Geçici Madde 1 - Herhangi bir sahada bulunan ve 2981 sayili Kanunun yürürlügünden sonra yapilan yapilar bölgesinin tesekkül sartlarina, imar plani esaslarina ve yönetmelik hükümlerine aykiri maksatlar için kullanilamaz. Bu gibi yapilar Kanunun yayimi tarihinden itibaren 3 ay içinde insa ettirenlerce eski sekline getirilir. Aykirilik bu süre sonunda düzeltilmezse Belediye veya valilikçe yapilir veya yaptirilir ve masrafi % 20 fazlasi ile yapi sahibinden tahsil edilir.

Geçici Madde 2 - Kanunun yürürlüge girdigi tarihten önce yapi kullanma izni alinip, ruhsat ve eklerine aykiri olarak baska maksatlara tahsis edilmis ve 2981 sayili Kanun kapsamina girmeyen otopark yerlerinden otopark yönetmeligine göre otopark tahsisi gerekenleri hakkinda 37 nci maddenin son fikrasina göre islem yapilir.

Geçici Madde 3 - Kanunun yürürlüge girdigi tarihten önce imar plani ve mevzuatina uygun olarak verilen ruhsat ve izinler geçerlidir.

Geçici Madde 4 - Kanunun yürürlüge girmesinden önce tapuda müsterek giris olarak tescil edilip fiilen kamu tarafindan yol olarak kullanilan tapu kaydi yol olarak terkin edilmeyen gayrimenkullerin imar planinda kamu hizmet ve tesislerine ayrilanlari belediye ve mücavir alan sinirlari içinde belediye encümeni disinda ise il idare kurulu karari ile muvafakat aranmaksizin imar planindaki tahsis amacina uygun olarak tapuda terkin edilir.

Geçici Madde 5 - Belediye hudutlari ve mücavir sahalar içinde veya disinda bulunan gedik ve zeminler (örfü belde-paftos) tamamen yikilip yok olarak (müntafi ve münhedim) varliklarini kaybedip, kaybetmediklerine bakilmaksizin bu Kanun hükümlerine göre tasfiye olunurlar. Tasfiyeye tabi tutulan tasinmaz mallardaki zemin haklari bedele çevrilmistir. Zemin hakki bedeli, ait oldugu tasinmaz malin zemine ait son emlak vergi degerinin 1/5'idir. Bu sekilde belirlenecek zemin hakki bedeli, tapu idaresince gedik sahibinin müracaati halinde zemin hakki sahibi adina emaneten milli bir bankaya yatirilir. Müracaat edilmedigi takdirde zemin sahibi lehine kanuni ipotek tesis edilir. Zemin hakki bedelinin 1/4'ü pesin, bakiyesi en geç üç yil içinde yillik esit taksitlerle ödenir ve bu bedele bankaca vadesiz mevduat faizi uygulanir. Pesin miktar ve taksitler 40 000 TL. dan az olamaz. Bu islemlerden sonra tapu sicilinde gerekli terkin ve tashihler resen yapilir. Bankaya emaneten yatirilan veya ipotekle temin edilen zemin hakki bedeli üzerindeki iddialar genel hükümlere tabidir.

Geçici Madde 6 - 2981 sayili Kanuna göre düzenlenmis ve tasdik edilmis olan islah imar planlarinin uygulanmasinda, insaat ruhsati verilmesine iliskin sart ve sekilleri tespite, belediye ve mücavir alanlar içinde belediyeler, disinda valilikler yetkilidir.

Geçici Madde 7 - (Birinci fikra iptal: Anayasa Mah. nin 11/12/1986 tarih ve E. 1985/11 K. 1986/29 sayili Karari ile.) Bogaziçi alaninda mevcut çekme katlar ayni gaberi içinde kalmak sarti ile tam kata iblag edilir. Ancak teras kullanma hakki daha önce tapuya tescil edilmemis olan çati kati malikleri emlak vergisi için beyan edilen daire bedelinin daire metrekaresine bölünerek bulunan bir metrekare degerinin kazanilan alan ile çarpimi sonucu bulunan degeri hisse nisbetlerine göre diger kat maliklerine öder. Kendileri bulunmadiklari takdirde bu bedel isimlerine milli bir bankaya yatirilir.

Geçici Madde 8 - Bu Kanunun uygulanmasini gösteren yönetmelikler Kanunun yayimindan itibaren en geç 6 ay içinde çikarilir.

Geçici Madde 9 - (Ek: 30/5/1997 - KHK-572/2 md.) Bu Kanunun Ek 1 inci maddesinde öngörülen düzenlemelerin yapilmis ve yapilacak altyapi alanlarinda ve yapilarda gerçeklestirilmesi için, imar yönetmelikleri ve kamu binalari ile ilgili mevzuatta 1/6/1998 tarihine kadar Bayindirlik ve Iskan Bakanligi tarafindan gerekli degisiklikler yapilir.

Madde 49 - Bu Kanunun 43/b, c, d, e; 46; 47 ve 48 inci maddeleri ile geçici 7 nci maddesi yayimi tarihinde; diger maddeleri yayimini takiben 6 ay sonra yürürlüge girer.

3194 SAYILI KANUNA EK VE DEGISIKLIK GETIREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜGE GIRIS TARIHINI GÖSTERIR LISTE

Kanun No.	Farkli tarihte yürürlüge giren maddeler	Yürürlüge giris tarihi
3394	---	30/06/1987
3542	---	04/05/1989
4046	---	27/11/1994
4232	---	08/04/1997
KHK-572	---	06/06/1997
4342	---	28/02/1998