DEPREM VERGISI - YASA METNI

7/8/1999 VE 12/11/1999 TARIHLERINDE MARMARA BÖLGESI VE CIVARINDA MEYDANA GELEN DEPREMIN YOL AÇTIGI EKONOMIK KAYIPLARI GIDERMEK AMACIYLA BAZI MÜKELLEFIYETLER IHDASI VE BAZI VERGI KANUNLARINDA DEGISIKLIK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TASARISI.

BIRINCI BÖLÜM

Ek Gelir ve Ek Kurumlar Vergisi

Verginin mükellefi

MADDE 1. Asagida sayilan mükellefler ek gelir ve ek kurumlar vergisine tabidir.
a) 1998 yili kazanç ve iratlarini yillik beyanname ile beyan eden gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri,
b) 1998 yili ticari ve mesleki kazançlari götürü usulde tespit edilen gelir vergisi mükellefleri,
c) Bu Kanunun yayimlandigi tarihte ücret geliri elde eden ve 1998 yilinda elde ettikleri ücretlerinin vergi matrahi toplami 12 milyar lirayi asan ücretliler. (Yönetim ve denetim kurullari baskani ve üyeleri ile tasfiye memurlarina bu sifatlari dolayisiyla ödenen veya saglanan para, ayin ve menfaatler dahil)

Verginin konusu, matrahi ve orani

MADDE 2. Ek gelir ve ek kurumlar vergisi;
a) Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin 1998 yili gelir ve kurumlar vergisi matrahlari üzerinden %5,
b) 1998 yili ticarî ve meslekî kazançlari götürü usulde tespit edilen gelir vergisi mükelleflerinin; 1998 yilina iliskin götürü matrahlari üzerinden %5,
c) 1 inci maddenin (c) bendinde sayilan ücretlilerin; 1998 yilinda elde ettikleri ücretlerinin gelir vergisi matrahi toplami üzerinden %5, oraninda alinir.

Muafliklar

MADDE 3. Asagida yazili mükellefler ek gelir ve ek kurumlar vergisinden muaftir.
a) 17.8.1999 ve 12.11.1999 tarihleri itibariyle, Kocaeli, Sakarya, Yalova ve Bolu Illerinin merkez ve ilçelerinde gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunanlar (depremde zarar görmedigini veya vergi ödemek istedigini beyan edenler hariç) ile bu illerdeki isyerlerinde fiilen çalisan ücretliler,
b)17/8/1999 veya 12/11/1999 tarihlerinde meydana gelen depremde; varliklarinin en az yüzde onunu (tevsik edilmek kaydiyla), esini veya birinci derece kan hisimlarindan birini kaybedenler.
Bu maddenin uygulamasina iliskin usul ve esaslari belirlemeye Maliye Bakanligi yetkilidir.

Istisnalar

MADDE 4. Ücret gelirlerinin 12 milyar lirasi ek gelir vergisinden müstesnadir.

Beyan ve ödeme

MADDE 5. Ek gelir ve ek kurumlar vergisi, asagida belirtilen sürelerde beyan üzerine veya idarece tarh edilerek ödenir.
a) 1998 yilina iliskin olarak verilmesi gereken yillik Gelir veya Kurumlar Vergisi beyannameleriyle beyan edilmesi gereken matrahlar ve bu matrahlar üzerinden hesaplanan ek gelir ve ek kurumlar vergisi, bu kanunun yayimi tarihinden itibaren bir ay içinde ayri bir beyannameyle beyan edilir. Ödenmesi gereken vergi, ilki beyanname verme süresi içinde, digerleri beyanname verme süresinin bittigi ayi izleyen ikinci, dördüncü, altinci, sekizinci ve onuncu aylarda olmak üzere alti esit taksitte ödenir.
b) 1998 yili ticarî veya meslekî kazançlari götürü usulde tespit edilen Gelir Vergisi mükelleflerinin, götürü matrahlari üzerinden hesaplanan ek gelir vergisi, bu kanunun yayimi tarihinden itibaren bir ay içinde idarece tarh edilir ve ilki tarh süresinde, digerleri 2000 yilinin haziran ve ekim aylarinda olmak üzere üç esit taksitte ödenir.
c) 1998 takvim yili ücretlerinin vergi matrahi 12 milyar lirayi asan ücretlilerin, bu ücretleri için hesaplanip ödenmesi gereken ek gelir vergisi, ücretlilerin bu kanunun yayimi tarihinde kendilerine ücret ödemesinde bulunan isverene, 1998 yilinda elde ettigi ücretlerinin Gelir Vergisi matrahini bildirmeleri üzerine, isverenlerce bu kanunun yayimi tarihinden sonraki birinci, üçüncü, besinci, yedinci, dokuzuncu ve onbirinci ücret ödemesinden tevkif edilmek suretiyle alti esit taksitte ödenir. Tevkif edilen bu vergi muhtasar beyannameyle beyan edilir.

IKINCI BÖLÜM

Ek Emlak Vergisi

MADDE 6. 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayili Emlak Vergisi Kanununun 1 ve 12 nci maddelerinde yazili bina, arsa ve araziler, 1999 yili emlak vergisi matrahlari üzerinden bir defaya mahsus olmak üzere ek emlak vergisine tabidir.
"Sahip olunan konutlardan brüt alani 120 metrekareyi geçmeyen ve mükellefçe seçilen bir tanesi ile;
- Bolu, Kocaeli, Sakarya ve Yalova Illerinin merkez ve ilçelerinde bulunan bina, arsa ve araziler,
- 17.8.1999 veya 12.11.1999 tarihinde meydana gelen depremde varliklarinin en az yüzde 10'unu (tevsik edilmek kaydiyla) esini veya birinci derece kan hisimlarindan birini kaybedenlerin bina, arsa ve arazileri, bu vergiden müstesnadir. Bina ve arazi vergisi ile ilgili muaflik ve istisnalar, bu vergi bakimindan da geçerlidir."
1999 yilinda bina ve arazi vergisi mükellefi olanlar, bu verginin de mükellefidirler. 1998 yili genel beyan döneminde veya 1998 yilinda ortaya çikan ve vergi degerini tadil eden nedenlerle verilen beyannameler bu vergi için de verilmis sayilir. Bu vergi, 1999 yili emlak vergisi matrahi üzerinden, bu Kanunun yayimi tarihinden itibaren Emlak Vergisi Kanununda yer alan nispetlerde belediyelerce hesaplanir. Hesaplanan vergi, baskaca bir isleme gerek olmaksizin tahakkuk etmis sayilir.
Bu Kanunun yayimi tarihine kadar emlak vergisi beyannamesi verilmemis olmasi halinde vergi, Emlak Vergisi Kanununun 32 nci maddesine göre belirlenecek emlak vergisi matrahi üzerinden tahakkuk ettirilir.
Tahakkuk eden bu vergi, mükelleflerce 1999 yili Aralik ve 2000 yili Mart aylarinda olmak üzere iki esit taksitte ödenir. Belediyeler, bu madde uyarinca tahsil ettikleri vergileri, tahsilati takip eden ayin 20 nci günü aksamina kadar muhtasar beyanname ile bagli bulunduklari vergi dairesine beyan ederek öderler.
Tahsil ettikleri vergiyi yukarida belirtilen süre içinde vergi dairesine yatirmayan belediyelerden, yatirmaya mecbur olduklari vergiler, 6183 sayili Amme Alacaklarinin Tahsil Usulü Hakkinda Kanun hükümlerine göre gecikme zammi tatbik edilerek tahsil edilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Ek Motorlu Tasitlar Vergisi

MADDE 7. 18.2.1963 tarihli ve 197 sayili Motorlu Tasitlar Vergisi Kanununun 5 ve 6 nci maddelerinde yer alan (I),(II), (III) ve (IV) sayili tarifelere göre vergiye tabi olan ve bu Kanunun yayimlandigi tarihte ilgili sicilde kayitli bulunan tasitlar, bir defaya mahsus olmak üzere, 1999 yili için tahakkuk ettirilen motorlu tasitlar vergisi tutari kadar, ek motorlu tasitlar vergisine tabidir.
Ancak, bu kanunun 3 üncü maddesine göre ek gelir ve ek kurumlar vergisinden muaf olanlar ile 17.8.1999 veya 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen depremde esini veya birinci derece kan hisimlarindan birini kaybedenlere ait tasitlar, depremde hasar gördügü tevsik edilecek tasitlar, münhasiran yolcu ve yük tasima faaliyetinde bulunanlarin tasimacilik faaliyetinde kullandiklari tasitlar ek motorlu tasitlar vergisine tabi degildir.
Ek motorlu tasitlar vergisi, bu Kanunun yayimi tarihinde tahakkuk etmis sayilir.
Kanunun yayimi tarihinde ilgili sicilde adlarina kayitli tasit bulunan gerçek ve tüzel kisiler, bu tasitlar dolayisiyla 1999 yili için tahakkuk eden motorlu tasitlar vergisinin yillik tutarini, ek motorlu tasitlar vergisi olarak birinci taksiti, bu kanunun yayimini izleyen ayin sonuna kadar, ikinci taksiti ise 2000 yilinin Mart ayinin sonuna kadar olmak üzere iki esit taksitte tasitin kayitli oldugu yerin vergi dairesine öderler.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Özel Iletisim Vergisi

MADDE 8. 31/12/2000 tarihine kadar uygulanmak üzere her nevi cep telefonu isletmecileri tarafindan verilen (ön ödemeli kart satislari dahil) tesis, devir, nakil ve haberlesme hizmetleri (Bolu, Kocaeli, Sakarya ve Yalova illerinin merkez ve ilçelerindeki abonelere verilecek hizmetler hariç) %25 oraninda özel iletisim vergisine tabidir. Verginin mükellefi cep telefonu isletmecileridir. Bu verginin matrahi, katma deger vergisinin matrahini olusturan unsurlardan tesekkül eder. Özel iletisim vergisi, katma deger vergisi matrahina dahil edilmez. Bir aya ait özel iletisim vergisi takip eden ayin 15 inci günü mesai saati sonuna kadar katma deger vergisi beyannamesi ile beyan edilerek ayni süre içinde ödenir. Bu maddede hüküm bulunmayan hallerde 3065 sayili Katma Deger Vergisi Kanunu hükümleri uygulanir. Her nevi cep telefonu isletmecileri tarafindan imtiyaz sözlesmeleri uyarinca Hazineye ödenecek payin hesaplanmasinda özel iletisim vergisi dikkate alinmaz. Her ay tahakkuk edecek %25 oranindaki özel iletisim vergisi faturalarda gösterilir.

BESINCI BÖLÜM

Özel Islem Vergisi

MADDE 9. 31/12/2000 tarihine kadar ulgulanmak üzere, 16/8/1997 tarih ve 4306 sayili Kanunun geçici 1 inci maddesinin A fikrasinda belirtilen islemler ve kâgitlar için ödenen egitime katki payi tutari kadar ayrica özel islem vergisi ödenir.
16/8/1997 tarih ve 4306 sayili Kanunun geçici 1 inci maddesinin A fikrasinin 10, 11 ve 12 numarali bentlerinde yer alan hükümler özel islem vergisi hakkinda da uygulanir.
Özel islem vergisinin tarh, tahakkuk ve tahsilinde, ilgili mevzuat hükümleri ile 213 sayili Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayili Amme Alacaklarinin Tahsil Usulü Hakkinda Kanun hükümleri uygulanir.
Bakanlar Kurulu, özel islem vergisi tutarlarini 4306 sayili Kanunun geçici 1 inci maddesinin (A) fikrasinin 13 numarali bendine bagli kalmaksizin ayri ayri veya birlikte on katina kadar artirmaya yetkilidir.

ALTINCI BÖLÜM

Ortak Hükümler

Kanunlarin uygulama alani

MADDE 10. Bu Kanunun uygulamasinda asagidaki hususlar dikkate alinir.
a) Bu Kanun kapsamindaki vergilerin tarh, tahakkuk ve tahsiline iliskin olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde; 193 sayili Gelir Vergisi Kanunu, 5422 sayili Kurumlar Vergisi Kanunu, 197 sayili Motorlu Tasitlar Vergisi Kanunu, 1319 sayili Emlak Vergisi Kanunu, 213 sayili Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayili Âmme Alacaklarinin Tahsil Usulü Hakkinda Kanun hükümleri uygulanir.
b) Dar mükellefiyette, mükellefin Türkiye'deki daimî temsilcisi, birden fazla daimî temsilcinin mevcut olmasi halinde mükellefin tayin edecegi, daimî temsilci tarhiyat tarihine kadar herhangi bir tayin yapilmamissa daimî temsilcilerden herhangi birisi, daimî temsilcinin bulunmamasi halinde, kazanç ve iratlari dar mükellefe saglayanlar, bu Kanunda yer alan vergilerle ilgili ödevlerin yerine getirilmesinden sorumludur. Maliye Bakanligi, vergi alacaginin emniyet altina alinmasi amaciyla dar mükellefiyette vergi sorumlusu tayin etmeye yetkilidir.
c) Bu Kanuna göre ödenen vergiler, gelir ve kurumlar vergisi uygulamasinda gider olarak kabul edilmez ve hiçbir vergiden mahsup edilmez.
d) Bu Kanuna göre ödenecek vergilere iliskin usul ve esaslar ile verilmesi gereken beyannamelerin sekil, muhteva ve eklerini belirlemeye Maliye Bakanligi yetkilidir.
e) Bu Kanunda yer alan vergilerle ilgili olarak tarh dönemi geçtikten sonra bulunan matrah farklari üzerinden de ikmalen, re'sen ve idarece tarhiyat yapilir.
f) Bu Kanuna göre tahsil edilen ve vergiler üzerinden 2. 2.1981 tarihli ve 2380 sayili Kanun ile 27.6.1984 tarihli ve 3030 sayili Kanuna göre mahallî idarelere pay verilmez.

YEDINCI BÖLÜM

Diger Hükümler

Yöneticilerin sorumlulugu

MADDE 11. 233 sayili Kamu Iktisadî Tesebbüsleri Hakkinda Kanun Hükmünde Kararname kapsaminda bulunan iktisadî devlet tesekkülleri, kamu iktisadî kuruluslari, bunlarin müesseseleri, bagli ortakliklari ve istirakleri, belediyeler ile bunlara bagli isletmelerin yönetim kurulu veya yönetim komitesi baskan ve üyeleri ile belediye baskanlari bu kuruluslarin mükellef veya sorumlu sifatiyla bu Kanun uyarinca tahsil ettikleri vergiler ile bu Kanunun yayimi tarihini izleyen ayin basindan itibaren 3065 sayili Katma Deger Vergisi Kanununun 60 inci maddesine istinaden tahsil ettikleri ek verginin ilgili tahsil dairesine zamaninda ve tam olarak ödenmesini saglamakla yükümlüdürler. Bu yükümlülüge uymayan kisiler adina, zamaninda ödenmeyen vergi, pay ve fonlarin % 10'u tutarinda ceza kesilir ve bu ceza 6183 sayili Âme Alacaklarinin Tahsil Usulü Hakkinda Kanun hükümleri uyarinca müsterek ve müteselsilen sorumluluk esasina göre tahsil edilir.

MADDE 12. 21.2.1963 tarihli ve 210 sayili Degerli Kâgitlar Kanununun 3 üncü maddesinin sonuna;
"Çekler ilgili bankalarca bastirilir ve satilir. Satilan çeklerin (genel ve katma bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyelere verilen çekler hariç) degerli kâgit bedelleri, bankalarca her ayin yedinci günü aksamina kadar ilgili mal sandiklarina ödenir."
Hükmü ile ayni Kanuna bagli degerli kâgitlar tablosunun sonuna;
"14 üncü banka çekleri (herbir çek yapragi) 600 000" ibaresi eklenmistir.

MADDE 13. 7.11.1984 tarihli ve 3074 sayili Akaryakit Tüketim Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin ikinci fikrasindaki "% 300 (yüzde üçyüz)" ibaresi, "% 500 (yüzde besyüz)" olarak degistirilmistir.

MADDE 14. 17.8.1999 ve 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen depremler nedeniyle binalarinin veya ticarî, ziraî, sinaî ya da meslekî faaliyete mahsus varliklarinin zarar gördügü hasar tespit komisyonlarinca belirlenen kisi veya kuruluslara, Bakanlar Kurulu kararlari kapsaminda bankalarca açilacak veya ertelemeye tabi tutulacak krediler ve bu kredilerin teminatina iliskin islem ve kagitlar, 488 sayili Damga Vergisi Kanunu ile 492 sayili Harçlar Kanunu geregince alinmakta olan Damga Vergisi ve harçlardan ve bankalarin bu krediler ile ilgili olarak her ne nam altinda olursa olsun lehlerine aldiklari paralar, banka ve sigorta muameleleri vergisinden istisnadir.
Istisna konusu islemi yapacak kurum ve kuruluslar, hasar tespit komisyonu raporu hariç baskaca bir belge talep etmeksizin istisnayi re'sen tatbik ederler.
Vergi, resim ve harç istisnasini uygulayan kurum ve kuruluslar, islemin yapildigi veya kagidin düzenlendigi tarihi izleyen 30 gün içinde ilgililerin bagli bulundugu vergi dairesine gerekli bildirimde bulunmak zorundadirlar.

MADDE 15. 13/04/1994 tarihli ve 3984 sayili Radyo Televizyon Kurulus ve Yayinlari Hakkinda Kanunun 12 nci maddesinde belirtilen ve Üst Kurulun gelirleri arasinda yer alan reklam gelirlerinden alinacak paylar ile yayin izni ve lisans ücretlerinden elde edilen gelirlerin; 7/12/1994 tarihli ve 4054 sayili Rekabetin Korunmasi Hakkinda Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fikrasinin (b) bendinde belirtilen gelirler ile 23/2/1995 tarihli ve 4077 sayili Tüketicinin Korunmasi Hakkinda Kanunun 29 uncu maddesi geregince Rekabet Kurumu adina elde edilen gelirlerin; Istanbul Menkul Kiymetler Borsasinda yapilan is ve islemler nedeniyle alinan menkul kiymet kotasyon ve tescil ücretleri ile kurtaj ücretlerinden ödenecek borsa paylarinin, Sermaye Piyasasi Kurulu tarafindan yapilan tescil ve kayitlar nedeniyle alinan ücretlerin, bu Kanunun yayimi tarihine kadar birikmis tutarlari (faiz, repo, pay, alim-satim farki ve benzeri adlarla elde edilen her türlü gelir dahil) ile bu Kanunun yayimini izleyen tarihten 31/12/2000 tarihine kadar her ay sonu itibariyle birikecek tutarlari üzerinden, Maliye Bakaninin teklifi ve Basbakanin onayi ile belirlenecek oranlara göre hesaplanacak kismi, Bütçenin (B) isaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere Maliye Bakani tarafindan belirlenecek süre içinde Maliye Bakanligi Merkez Saymanlik Müdürlügünün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasi nezdindeki hesabina yatirilir. Yukarida belirtilen kurum ve kuruluslar bu Kanunun yayimlandigi tarihe kadar birikmis tutarlarini, Kanunun yayimini izleyen 10 gün içinde; bu Kanunun yayimini izleyen tarihten baslamak üzere her ayin gelir ve giderleri ile kasa ve banka mevcutlarini (ay sonu itibariyle birikmis tutarlarini) gösterir malî bilgileri ise izleyen ayin 7 nci günü sonuna kadar Maliye Bakanligina bildirir. Bu maddede belirtilen tutarlarin süresi içinde ödenmemesi halinde, ödenmeyen tutarlar 6183 sayili Amme Alacaklarinin Tahsil Usulü Hakkinda Kanun hükümlerine göre (gecikme zammi da uygulanmak suretiyle) takip ve tahsil edilir.

Faiz vergisi

MADDE 16. 1.1.2000 tarihinden itibaren uygulanmak üzere, 1.12.1999 tarihinden önce ihraç edilmis bulunan Devlet Iç Borçlanma Senetlerinden (Özel Tertip Devlet Tahvilleri ve döviz cinsinden tahviller hariç);
1) Iskontolu tahvil ve bonolara ödenen faizlerden, 1.12.1999 tarihinden itibaren;
a) vadesine 1-91 gün kalanlarda yüzde 4,
b) vadesine 92-183 gün kalanlarda yüzde 9,
c) vadesine 183 günden fazla kalanlarda yüzde 14,

2) Üç yil vadeli degisken faizli üç ayda bir kupon ödemeli tahvil faizlerinden yüzde 4,

3) Iki yil vadeli sabit faizli üç ayda bir kupon ödemeli tahvil faizlerinden yüzde 19, oraninda ödemeyi yapanlar tarafindan faiz vergisi kesilir. Kesilen vergi ilgili ayi izleyen ayin 20 nci günü aksamina kadar muhtasar beyanname ile beyan edilerek bu sürede ödenir. Ödenen vergiler hiçbir vergiden mahsup edilmez. Kendisine yapilan ödemelerden kesinti yapilanlar kesinti tutarini ticarî kazançlarinin veya menkul sermaye iratlarinin tespitinde gider olarak dikkate alirlar.
1.12.1999 tarihinden sonra ihraç edilmis bulunan devlet içborçlanma senet faizleri bu vergiye tabi tutulmaz.

GEÇICI MADDE:
17.08.1999 veya 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen depremlerde ölenler ile bu depremdeki yaralanmalara bagli olarak daha sonraki tarihlerde ölenlerin mirasçilarina veraset yoluyla intikal eden mallar, Veraset ve Intikal Vergisinden müstesnadir.

Yürürlük

Madde 17. Bu kanunun 8, 9 ve 12 nci maddeleri yayimi tarihini izleyen aybasinda, diger hükümleri yayimi tarihinde yürürlüge girer.

Yürütme

MADDE 18. Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

GEREKÇE

Basbakan Bülent Ecevit baskanligindaki 57. Hükümet tarafindan 24 Agustos 1999 tarihinde TBMM Baskanligi'na sunulan tasarinin
''Genel Gerekçe''si söyle:

GENEL GEREKÇE

Ülkemiz 17 Agustos 1999 günü bir deprem felaketi yasamistir. Yasanan bu felaket önemli boyutta can ve mal kaybina yol açmis, daha bir hafta önce yürürlüge giren bir vergi kanununun ekonomik hayata yapmasi beklenen olumlu etkininin isaretleri görülmeden, yeni ve büyük bir kamu finansman ihtiyaci ortaya çikmistir.
Bölgede meydana gelen ciddi boyutlardaki tahribatin ve zararin giderilerek hayatin mümkün olan en kisa sürede normale dönüstürülmesi, Hükümetin temel amacidir. Depremin Devlet gelirlerinin yüzde onbesine tekabül eden bir bölümünün tahsil edildigi bölgede meydana gelmis olmasinin gelir kaybina da neden olacagi gözönüne alindiginda karsilasilan yükün boyutu daha açik bir biçimde ortaya çikmaktadir.
Karsi karsiya bulunulan gelir ihtiyacinin saglikli kaynaginin vergi oldugu kuskusuzdur. Bu amaçla hazirlanan Tasarida depremde zarar gören yurttaslarimizin, getirilen yükümlülüklerin kapsami disinda birakilmasi prensibi benimsenmistir.

Bu Tasariyla;
- 1998 yilinda beyan edilen gelir veya kurumlar vergisi matrahlari ile bu yilda elde edilen ve belli miktarin üzerindeki ücretler,
- Bina, arsa ve araziler,
- Motorlu tasitlar,
- Cep telefonlari, üzerinden bir defalik ek vergi ödenmesi öngörülmektedir. Ayrica bankalar tarafindan verilen çekler Degerli Kâgitlar Kanunu kapsamina alinmaktadir.
Bu düzenleme ile bir yandan depremde zarar gören yurttaslarimizin yaralari sarilmaya çalisilacak diger yandan ekonomide yeni yapisal sorunlar yaratilmadan bir süredir uygulanmakta olan ekonomik istikrar programinin devami saglanacaktir.
Tasari ile ayni zamanda toplumsal dayanismanin hakiki bir örnegi gerçeklestirilecektir.